Tính tới năm 2026, đường bay thẳng thương mại dài nhất thế giới theo khoảng cách là Singapore – New York JFK của Singapore Airlines, khoảng 15.300 km, thời gian bay theo lịch khoảng 18 tiếng rưỡi đến gần 19 tiếng. Đứng sau là các đường như Perth – London, Auckland – New York, Dallas – Melbourne. Ngôi vị này có thể đổi chủ khi Qantas đưa vào khai thác các chuyến Sydney – London và Sydney – New York bay thẳng, dự án mang tên Project Sunrise, theo kế hoạch hãng công bố là khoảng năm 2027.
Đo "dài nhất" thế nào
Có hai cách đo, và chúng cho kết quả hơi khác nhau:
- Theo khoảng cách đường tròn lớn (great circle distance): khoảng cách ngắn nhất giữa hai sân bay trên mặt cầu Trái Đất. Đây là cách xếp hạng phổ biến nhất, vì nó cố định.
- Theo thời gian bay theo lịch: phụ thuộc vào gió. Một chuyến bay về phía tây thường ngược gió tây trên cao và mất lâu hơn chiều về phía đông. Thời gian cũng đổi theo mùa.
Thực tế máy bay không bao giờ bay đúng đường tròn lớn: đường bay được điều chỉnh để tận dụng gió, tránh vùng thời tiết xấu, đi theo luồng không lưu và tránh không phận bị hạn chế. Khoảng cách bay thật có thể dài hơn đáng kể so với con số trên bảng xếp hạng.
Bảng các đường bay thẳng dài nhất
Danh sách dưới đây là các đường bay thương mại thường lệ dài nhất, sắp theo khoảng cách đường tròn lớn xấp xỉ. Lịch khai thác có thể thay đổi theo mùa và theo quyết định của hãng.
| Đường bay | Khoảng cách xấp xỉ | Thời gian theo lịch, xấp xỉ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Singapore – New York (JFK) | 15.300 km | 18 giờ 30 – 19 giờ | A350-900ULR, cấu hình chỉ hạng thương gia và phổ thông đặc biệt |
| Singapore – Newark | 15.300 km | khoảng 18 giờ 30 | Khoảng cách gần như bằng JFK |
| Perth – London Heathrow | 14.500 km | khoảng 17 giờ 30 | Mở năm 2018, nối thẳng Úc với châu Âu lần đầu cho chuyến khách thường lệ |
| Dallas – Melbourne | 14.400 km | khoảng 17 giờ | Đường xuyên Thái Bình Dương dài |
| Auckland – New York | 14.200 km | khoảng 16–17 giờ 30 | Mở năm 2022 |
Singapore – New York: chuyện hai lần mở đường
Singapore Airlines đã bay thẳng Singapore – Newark từ năm 2004 bằng A340-500, một loại máy bay bốn động cơ tầm siêu xa. Đường bay dừng năm 2013, vì giá nhiên liệu cao khiến loại máy bay bốn động cơ đó không còn có lãi trên đường dài như vậy.
Năm 2018, hãng mở lại đường bay với A350-900ULR (Ultra Long Range), một phiên bản hai động cơ có hệ thống nhiên liệu được sửa để chở nhiều dầu hơn. Để giảm trọng lượng và tăng giá trị mỗi ghế, cấu hình chỉ có 161 ghế, gồm hạng thương gia và phổ thông đặc biệt, không có hạng phổ thông thường. Từ cuối năm 2020, hãng khai thác thêm đến sân bay JFK.
Ở cự li này, mỗi tấn đều phải tính. Máy bay cất cánh với nhiên liệu chiếm phần rất lớn trọng lượng; mỗi ki-lô-gam hàng hoá thêm vào đồng nghĩa phải đốt thêm nhiên liệu chỉ để chở chính lượng nhiên liệu đó. Đó là lý do đường bay siêu dài thường giới hạn số ghế và hàng hoá, nhất là vào mùa gió ngược mạnh.
Bay gần 19 giờ: con người được chuẩn bị thế nào
Tổ bay
Một chuyến siêu dài mang theo tổ lái tăng cường, thường bốn phi công, thay ca nhau để mỗi người có thời gian nghỉ trong buồng ngủ riêng của tổ bay. Tiếp viên cũng chia ca. Quy định giới hạn thời gian làm việc của phi công và tiếp viên là một trong những ràng buộc khó nhất khi một hãng muốn mở đường bay mới ở cự li này.
Hành khách
Các hãng bay siêu dài thiết kế lịch ăn, ánh sáng khoang, nhiệt độ theo hướng giúp khách thích nghi với giờ nơi đến. Một số hãng làm việc với các nhà nghiên cứu giấc ngủ. Máy bay thế hệ mới bằng composite cho phép duy trì áp suất khoang tương đương độ cao thấp hơn và độ ẩm cao hơn so với máy bay vỏ nhôm đời trước, nhờ vậy chuyến bay dài đỡ mệt hơn.
Project Sunrise: giấc mơ "nối hai bình minh"
Cái tên Project Sunrise gợi lại các chuyến bay đường dài đầu tiên của Qantas, khi hành khách thấy mặt trời mọc hai lần trên một chặng. Mục tiêu bây giờ là bay thẳng từ Sydney đến London và New York, hai đường bay dài khoảng 17.000 km và 16.000 km.
- 1989: Qantas đưa một chiếc 747-400 mới bay giao hàng thẳng từ London về Sydney trong khoảng 20 giờ, không chở khách thương mại, để lập kỷ lục.
- 2019: Qantas thực hiện hai chuyến bay nghiên cứu bằng 787-9 từ New York và London về Sydney, mỗi chuyến khoảng 19 giờ, chở số ít người trên khoang để đo giấc ngủ, sức khoẻ tổ bay và hành khách.
- Đầu thập niên 2020: Qantas đặt mua A350-1000 bản cải tiến với thùng nhiên liệu phụ cho dự án.
- Theo kế hoạch: chuyến thương mại đầu tiên dự kiến khoảng năm 2027, tuỳ tiến độ giao máy bay. Mốc này đã được lùi so với dự định ban đầu.
Khi Project Sunrise khai thác, Sydney – London sẽ trở thành đường bay thẳng dài nhất thế giới với khoảng cách vượt Singapore – New York chừng 1.700 km.
Vì sao bay thẳng siêu dài khó có lãi
- Chở nhiên liệu để chở nhiên liệu: phần lớn sức nâng dành cho nhiên liệu, giảm ghế và hàng.
- Phi hành đoàn tăng cường: nhiều phi công và tiếp viên hơn, khách sạn ở đầu xa lâu hơn.
- Máy bay ít vòng quay: một chiếc chỉ làm được một chiều mỗi ngày.
- Phụ thuộc khách trả giá cao: đường bay sống nhờ khách công tác và khách sẵn sàng trả thêm để khỏi nối chuyến.
- Nhạy với giá dầu: Singapore – Newark đời đầu từng dừng vì lý do này.
Đổi lại, bay thẳng tiết kiệm cho khách vài giờ so với nối chuyến, tránh rủi ro lỡ nối và thất lạc hành lý ở điểm trung chuyển. Với những người đi nhiều, đó là thứ đáng trả tiền.
Đường bay thẳng dài nhất từ Việt Nam
Các đường bay thẳng dài nhất xuất phát từ Việt Nam là những chuyến của Vietnam Airlines sang Mỹ, khai thác từ cuối năm 2021 giữa TP.HCM và San Francisco, sau khi Việt Nam được FAA xếp Hạng 1 về an toàn hàng không. Cự li khoảng 12.600 km, thời gian bay thường từ 13 đến hơn 15 giờ tuỳ chiều gió. Các chuyến đi châu Âu như Hà Nội – Frankfurt, TP.HCM – Paris ngắn hơn, khoảng 8.700–10.100 km.
Góc nhìn hôm nay: theo dõi kỷ lục và đọc bản đồ đường bay
Muốn thấy một chuyến siêu dài đang bay ở đâu, có thể mở các trang theo dõi chuyến bay theo dữ liệu ADS-B và tìm số hiệu chuyến. Bạn sẽ thấy đường bay thật uốn cong đáng kể so với đường thẳng trên bản đồ phẳng, vì nó đi theo đường tròn lớn và theo gió. Để tự đo khoảng cách đường tròn lớn giữa hai sân bay, các công cụ "great circle mapper" trên mạng cho kết quả tức thì từ mã sân bay ba chữ.
Nếu sắp đi một chuyến siêu dài: uống đủ nước, đứng dậy đi lại định kỳ, chỉnh giờ ăn ngủ theo giờ nơi đến từ trên máy bay. Đó là những khuyến nghị chung của các hãng; người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Đường bay thẳng dài nhất thế giới là đường nào?
Tính tới năm 2026, đó là Singapore – New York (JFK) của Singapore Airlines, khoảng 15.300 km, bay theo lịch khoảng 18 tiếng rưỡi đến gần 19 tiếng. Qantas dự định mở Sydney – London bay thẳng khoảng năm 2027, khi đó ngôi vị sẽ đổi chủ.
Project Sunrise là gì?
Là dự án của Qantas nhằm bay thẳng từ Sydney tới London và New York bằng máy bay A350-1000 cải tiến chở thêm nhiên liệu. Hãng đã bay thử nghiên cứu năm 2019 và dự kiến khai thác thương mại khoảng năm 2027.
Vì sao chuyến bay chiều đi và chiều về mất thời gian khác nhau?
Vì gió trên cao. Ở vĩ độ trung bình, gió tây thổi mạnh trên độ cao bay, nên chuyến về phía đông được gió đẩy và nhanh hơn, chuyến về phía tây ngược gió và chậm hơn.
Đường bay thẳng dài nhất từ Việt Nam là đường nào?
Là các đường bay thẳng của Vietnam Airlines giữa TP.HCM và San Francisco (Mỹ), khai thác từ cuối năm 2021, dài khoảng 12.600 km. Thời gian bay khác nhau theo chiều gió.
Bay thẳng gần 19 tiếng thì phi công nghỉ thế nào?
Chuyến bay siêu dài mang tổ lái tăng cường, thường bốn phi công, chia ca để mỗi người có giờ ngủ trong buồng nghỉ riêng của tổ bay. Tiếp viên cũng làm việc theo ca.
