Theo các bảng xếp hạng thường niên của hãng dữ liệu hàng không OAG, đường bay bận rộn nhất thế giới nhiều năm liền là Jeju – Seoul Gimpo ở Hàn Quốc, với khoảng 14 triệu ghế mỗi năm trong các bảng gần đây. Bám sau là các đường bay nội địa của Nhật (Sapporo – Tokyo Haneda, Fukuoka – Tokyo Haneda), Melbourne – Sydney, và đường bay Hà Nội – TP.HCM, vốn thường xuyên có mặt trong nhóm mười đường bay nội địa đông nhất thế giới. Thứ hạng cụ thể thay đổi theo năm và theo cách đếm, nên con số nào cũng cần kèm mốc "tính tới".
"Bận rộn nhất" được đo bằng gì
Trước khi hỏi đường nào đứng đầu, phải hỏi đo bằng thước nào. Có ba cách phổ biến và chúng không luôn cho cùng một kết quả:
| Thước đo | Đếm cái gì | Ưu – nhược |
|---|---|---|
| Số ghế cung ứng | Tổng ghế trên mọi chuyến theo lịch, cả hai chiều | Dễ có, cập nhật nhanh từ dữ liệu lịch bay; nhưng ghế không phải khách |
| Số chuyến bay | Số lượt khai thác | Phản ánh độ dày lịch; đường dùng máy bay nhỏ sẽ được lợi |
| Số hành khách thực tế | Người thật đã bay | Sát thực tế nhất; nhưng số liệu chậm, không phải nước nào cũng công bố theo từng đường bay |
OAG, tổ chức được báo chí dẫn nhiều nhất, xếp hạng chủ yếu theo số ghế theo lịch và tách riêng bảng nội địa với bảng quốc tế. Khi đọc tin "đường bay X đứng thứ Y thế giới", hãy xem nguồn dùng thước đo nào và cho năm nào.
Jeju – Seoul Gimpo: vì sao một hòn đảo đứng đầu thế giới
Jeju là hòn đảo lớn nhất Hàn Quốc, cách đất liền khoảng một trăm ki-lô-mét về phía nam. Đường bay tới sân bay Gimpo ở Seoul dài khoảng 450 km, bay chừng một giờ. Mấy yếu tố cộng lại khiến nó thành độc nhất:
- Không có cầu, không có đường hầm. Đi tàu thuỷ từ đất liền mất nhiều giờ, nên máy bay gần như là lựa chọn duy nhất hợp lý từ Seoul.
- Điểm du lịch nội địa số một của người Hàn: trăng mật, nghỉ cuối tuần, đi học, đi chơi gôn.
- Thủ đô là siêu đô thị: vùng thủ đô Seoul tập trung khoảng một nửa dân số cả nước.
- Nhiều hãng cùng khai thác: hai hãng truyền thống cộng thêm một loạt hãng chi phí thấp, mỗi hãng nhiều chuyến mỗi ngày.
Vào cao điểm, cứ vài phút lại có một chuyến cất cánh trên đường bay này. Với sân bay Jeju, vốn chỉ có một hệ thống đường băng chính, đó là bài toán năng lực triền miên, và chuyện xây sân bay thứ hai cho đảo đã được bàn nhiều năm.
Những đường bay "đặc nội địa" khác
Nhật Bản: Sapporo, Fukuoka và một câu hỏi về tàu cao tốc
Hai đường Sapporo (New Chitose) – Tokyo Haneda và Fukuoka – Tokyo Haneda thường đứng ngay sau Jeju. Điều đáng chú ý là đường bay Tokyo – Osaka, nối hai vùng đô thị lớn nhất nước Nhật, lại không đứng đầu. Lý do là tàu cao tốc Shinkansen tuyến Tokaido: khoảng hai giờ rưỡi từ trung tâm tới trung tâm, chạy dày như xe buýt. Với cự li hơn 500 km đường ray, tàu cao tốc thắng máy bay.
Từ Fukuoka về Tokyo, đường ray dài hơn 1.000 km, tàu cao tốc mất khoảng năm giờ, nên máy bay vẫn hấp dẫn. Sapporo ở đảo Hokkaido, tàu cao tốc chưa tới thành phố này, nên máy bay gần như độc quyền.
Melbourne – Sydney
Hai thành phố lớn nhất nước Úc cách nhau khoảng 700 km đường chim bay, nhưng không có tàu cao tốc và đường bộ mất cả ngày lái xe. Đường bay này có lúc được gọi là "con đường xe buýt trên không", vào giờ cao điểm cứ vài phút có một chuyến.
Trung Đông và Ấn Độ
Jeddah – Riyadh ở Ả Rập Xê Út và Mumbai – Delhi ở Ấn Độ cũng hay có mặt trong nhóm đầu. Cả hai đều nối hai đô thị rất lớn cách nhau khoảng 850–1.150 km, quá xa cho xe, chưa có tàu cao tốc cạnh tranh.
Hà Nội – TP.HCM: đường bay huyết mạch của Việt Nam
Hà Nội và TP.HCM cách nhau khoảng 1.150 km đường chim bay, còn theo đường bộ thì khoảng 1.700 km. Bay mất khoảng hai giờ từ khi lùi khỏi vị trí đỗ đến khi vào vị trí đỗ, trong khi tàu Thống Nhất chạy hơn một ngày một đêm. Đó là vùng cự li mà máy bay gần như không có đối thủ.
Đường bay nối hai trục lớn nhất cả nước (Nội Bài và Tân Sơn Nhất), có nhiều hãng cùng khai thác, với hàng chục chuyến mỗi chiều mỗi ngày vào mùa thường, và tăng mạnh vào dịp Tết, hè. Khách gồm đủ loại: công tác, thăm thân, du lịch, sinh viên, người lao động đi về hai đầu đất nước.
Vì đông như vậy, đường bay này chịu ảnh hưởng đầu tiên mỗi khi một trong hai sân bay quá tải: chậm chuyến dây chuyền, máy bay chờ trên không, vị trí đỗ thiếu. Nó cũng là đường bay thường được dùng để thử máy bay thân rộng trên tuyến nội địa vào mùa cao điểm, để chở nhiều khách hơn trên cùng một slot.
Các đường bay nội địa đông kế tiếp của Việt Nam thường là TP.HCM – Đà Nẵng và Hà Nội – Đà Nẵng, cùng các đường từ hai thành phố lớn tới Phú Quốc, Nha Trang (Cam Ranh), Đà Lạt vào mùa du lịch.
Về lâu dài, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam theo chủ trương đầu tư đã được Quốc hội thông qua có thể thay đổi bức tranh trên các chặng ngắn và trung bình của trục này. Kinh nghiệm Tokyo – Osaka cho thấy tàu cao tốc mạnh nhất ở cự li vài trăm ki-lô-mét; với cả chặng Hà Nội – TP.HCM, máy bay nhiều khả năng vẫn giữ vai trò lớn.
Đường bay quốc tế bận rộn nhất
Trên bảng quốc tế, những cái tên thường đứng đầu những năm gần đây là Kuala Lumpur – Singapore, Hồng Kông – Đài Bắc, Cairo – Jeddah, Seoul Incheon – Osaka Kansai, và một số đường giữa Hàn, Nhật với các điểm du lịch Đông Nam Á. Đặc điểm chung: cự li ngắn, hai đầu có quan hệ kinh tế, gia đình hoặc tôn giáo dày đặc (Cairo – Jeddah gắn với hành hương và lao động), và nhiều hãng cùng khai thác.
Kuala Lumpur – Singapore chỉ khoảng 300 km, bay chưa tới một giờ. Nó đứng đầu dù có đường bộ khá tốt, vì hai thành phố là hai trung tâm tài chính của khu vực, và cả hai sân bay đều là trục nối chuyến lớn.
Điểm chung của những đường bay đông nhất
- Cự li vừa phải: khoảng 300 đến 1.200 km, đủ xa để đi đường bộ mất cả ngày, đủ gần để máy bay quay vòng nhiều lần mỗi ngày.
- Không có đối thủ mặt đất mạnh: bị ngăn bởi biển, núi, hoặc chưa có tàu cao tốc.
- Ít nhất một đầu là siêu đô thị.
- Nhiều hãng cạnh tranh, có hãng chi phí thấp, làm giá vé đủ rộng cho nhiều tầng khách.
- Sân bay đủ năng lực, hoặc nếu không thì luôn trong trạng thái bão hoà.
Góc nhìn hôm nay: tự tra số liệu thế nào
Muốn có con số mới, hãy tìm báo cáo "Busiest Routes" OAG công bố mỗi năm, thường kèm bảng nội địa và quốc tế, xếp theo số ghế. Với Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam và các cảng hàng không công bố số khách thông qua theo năm; các hãng niêm yết công bố số khách trong báo cáo thường niên. Khi trích dẫn, ghi rõ nguồn, năm và thước đo, vì một bài báo nói "thứ 4" và một bài khác nói "thứ 7" có thể cùng đúng.
Nếu có dịp bay Hà Nội – TP.HCM vào giờ cao điểm, thử nhìn ra cửa sổ khi lăn ra đường băng: hàng máy bay chờ cất cánh nối đuôi nhau chính là hình ảnh cụ thể nhất của một đường bay nằm trong nhóm đông nhất thế giới.
Câu hỏi thường gặp
Đường bay nào bận rộn nhất thế giới?
Theo xếp hạng của OAG nhiều năm gần đây, Jeju – Seoul Gimpo ở Hàn Quốc đứng đầu, với khoảng 14 triệu ghế mỗi năm. Thứ hạng các đường bay phía sau thay đổi theo năm và theo thước đo.
Đường bay Hà Nội – TP.HCM bận rộn thứ mấy thế giới?
Hà Nội – TP.HCM thường xuyên nằm trong nhóm mười đường bay nội địa đông nhất thế giới theo xếp hạng số ghế của OAG. Thứ hạng chính xác dao động theo từng năm, nên khi trích cần ghi rõ năm và nguồn.
Vì sao Jeju – Seoul đông như vậy?
Jeju là đảo du lịch nội địa hàng đầu của Hàn Quốc, không có cầu hay đường hầm nối đất liền, trong khi vùng thủ đô Seoul tập trung khoảng một nửa dân số. Nhiều hãng cùng khai thác với tần suất rất dày.
Bay Hà Nội – TP.HCM bao xa?
Khoảng 1.150 km đường chim bay, thời gian bay khoảng hai giờ. Đường bộ giữa hai thành phố dài khoảng 1.700 km.
Đường bay quốc tế nào bận rộn nhất thế giới?
Những năm gần đây, Kuala Lumpur – Singapore và Hồng Kông – Đài Bắc thường dẫn đầu bảng quốc tế của OAG, cùng với Cairo – Jeddah và Seoul – Osaka. Đó đều là đường bay ngắn giữa hai trung tâm có quan hệ dày đặc.
